Publieke en private regeling
De ongelijkheid van de rechtspositie van arbeidsongeschikten publiek (UWV) en privaat (AOV) heeft te maken met de verschillende regelingen en procedures die gelden voor deze groepen. Het UWV is het bestuursorgaan dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en de Ziektewet (ZW) voor werknemers in loondienst. Het UWV beoordeelt de mate van arbeidsongeschiktheid en de re-integratiemogelijkheden van deze werknemers, en kent hen een uitkering toe als zij aan de voorwaarden voldoen. De AOV is een vrijwillige verzekering voor zelfstandigen, die hen een inkomen garandeert bij arbeidsongeschiktheid. De AOV wordt aangeboden door private verzekeraars, die zelf de premie, de dekking, de voorwaarden en de keuring bepalen.
Toegang tot onafhankelijk oordeel
Een belangrijk verschil tussen de publieke en de private regeling is de toegang tot onafhankelijk verzekeringsgeneeskundig oordeel. Dit is een oordeel van een andere arts dan de verzekeringsarts die de eerste beoordeling heeft gedaan, over de medische situatie en de arbeidsmogelijkheden van de arbeidsongeschikte. Dit oordeel kan van belang zijn voor het aanvechten of herzien van de beslissing van het UWV of de verzekeraar. Voor werknemers in loondienst die het niet eens zijn met het oordeel van het UWV, bestaat de mogelijkheid om een deskundigenoordeel aan te vragen bij het UWV zelf, of om bezwaar en beroep aan te tekenen bij de bestuursrechter. Voor zelfstandigen die het niet eens zijn met het oordeel van hun AOV-verzekeraar, is de situatie minder duidelijk. Zij kunnen wel een second opinion vragen bij een andere arts, maar deze heeft geen bindende werking. Zij kunnen ook een klacht indienen bij de verzekeraar, of een geschil voorleggen aan de geschillencommissie of de civiele rechter. Echter, deze procedures zijn vaak kostbaar, tijdrovend en onzeker. Bovendien hebben zelfstandigen minder rechtsbescherming dan werknemers, omdat zij geen beroep kunnen doen op de Algemene wet bestuursrecht (Awb), die de rechtspositie van burgers tegenover de overheid regelt.
Gevolgen van ongelijkheid
De ongelijkheid van de rechtspositie van arbeidsongeschikten publiek en privaat kan leiden tot schrijnende situaties, waarbij arbeidsongeschikten geen eerlijke kans krijgen om hun recht te halen, of in financiële problemen komen door een te lage of onterechte uitkering. Dit kan ook negatieve gevolgen hebben voor hun gezondheid, hun welzijn en hun participatie in de samenleving. Daarom is het belangrijk om te zoeken naar oplossingen die de rechtspositie van arbeidsongeschikten verbeteren, en de toegang tot onafhankelijk verzekeringsgeneeskundig oordeel vergemakkelijken.
Mogelijke oplossingen
Mogelijke oplossingen die de stichting rechtspositie arbeidsongeschikten nastreeft is het instellen van een onafhankelijk expertise orgaan, dat contra-expertise kan bieden aan zowel publieke als private arbeidsongeschikten, en dat bindende uitspraken kan doen over de mate van arbeidsongeschiktheid en de hoogte van de uitkering. Een ander idee is het harmoniseren van de publieke en de private regeling, zodat er meer gelijkheid en transparantie ontstaat in de beoordeling en de uitvoering van de arbeidsongeschiktheidsverzekering.
